Ιδεόνιο
Μπέρκλεϊ, 1972.
Ο Τζον Κλάουζερ δεν θύμιζε άνθρωπο που ετοιμαζόταν να αλλάξει τη φυσική. Ήταν νεαρός ερευνητής, χωρίς κύρος, χωρίς μεγάλο εργαστήριο, χωρίς χρήματα.
Το πείραμά του το έστησε με παλιά υλικά από τις αποθήκες του πανεπιστημίου. Οι περισσότεροι γύρω του το θεωρούσαν χάσιμο χρόνου.
Η κβαντική μηχανική λειτουργούσε άψογα. Γιατί να ψάχνει κανείς αν είχε δίκιο ο Αϊνστάιν;
Το πείραμα ξεκινούσε από άτομα ασβεστίου. Τα θέρμαιναν, τα διέγειραν με φως, και όταν επέστρεφαν στην αρχική τους κατάσταση, εξέπεμπαν δύο φωτόνια προς αντίθετες κατευθύνσεις.
Στις δύο άκρες, φίλτρα, πολωτές και ανιχνευτές περίμεναν ένα σχεδόν ανύπαρκτο σήμα. Ένα φωτόνιο εδώ. Ένα φωτόνιο εκεί. Αν καταγράφονταν σχεδόν ταυτόχρονα, μετριούνταν ως ζεύγος.
Η λέξη «σχεδόν» ήταν κρίσιμη. Τα φωτόνια έρχονταν σπάνια, μερικές φορές μόλις ένα πραγματικό ζεύγος κάθε λίγα δευτερόλεπτα. Tο πείραμα μετρούσε συμπτώσεις.
Τα ηλεκτρονικά κυκλώματα έπρεπε να ξεχωρίσουν τις αληθινές από τις τυχαίες, με ακρίβεια νανοδευτερολέπτων. Οι πολωτές άλλαζαν γωνία ξανά και ξανά.
Τα αποτελέσματα τυπώνονταν σε χάρτινη ταινία και αναλύονταν σε υπολογιστή IBM. Χρειάζονταν δέκα ημέρες μετρήσεων για μία καμπύλη.
Αν ο Αϊνστάιν είχε δίκιο, αν κάθε φωτόνιο κουβαλούσε από πριν τις ιδιότητές του και τίποτα δεν μπορούσε να το επηρεάσει ακαριαία από μακριά, οι μετρήσεις θα έμεναν μέσα στο όριο Bell.
Αν είχε δίκιο η κβαντική μηχανική, το όριο θα έσπαγε.
Και έσπασε…
Ο Κλάουζερ όμως δεν πανηγύρισε.
«Λυπήθηκα πολύ που το πείραμά μου απέδειξε πως ο Αϊνστάιν έκανε λάθος», θα πει αργότερα.
Το 2022, πενήντα χρόνια μετά, πήρε το Νόμπελ Φυσικής.
Αλλά το φιλοσοφικό σοκ είχε ήδη συμβεί. Δύο φωτόνια, μακριά το ένα από το άλλο, δεν συμπεριφέρονταν σαν δύο απομονωμένα αντικείμενα.
Κάτι τα συνέδεε. Κάτι συνέβαινε ανάμεσά τους.
Αλλά, τι;
(Απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο «'Ενας Κόσμος Ανεξάντλητος»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου